RHD to uproszczona forma działalności, która pozwala rolnikowi produkować żywność z własnego gospodarstwa i sprzedawać ją bezpośrednio konsumentom. Dla serowara to jedyna droga, żeby legalnie sprzedać ser — produkt przetworzony. Poniżej wszystkie liczby, terminy i podstawy prawne w jednym miejscu.
Dotacja na RHD z ARiMR: ryczałt 30, 60 lub 120 tys. zł na przetwórstwo w gospodarstwie, nabór do 2 listopada 2026 r. Kto może i jak złożyć wniosek: dotacja na RHD.
Najczęstsze pytania o RHD. Rozwiń to, z którym przyszedłeś — pełne omówienie znajdziesz niżej na stronie.
To zależy od rodzaju żywności. Dla produktów wyłącznie roślinnych (dżemy, soki, pieczywo) — zgłoszenie do powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej (Sanepid) co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem działalności. Dla żywności pochodzenia zwierzęcego lub złożonej, w tym serów — wniosek do powiatowego lekarza weterynarii co najmniej 30 dni przed rozpoczęciem. Ser jest produktem pochodzenia zwierzęcego, więc serowar zgłasza się do powiatowego lekarza weterynarii.
RHD może prowadzić rolnik posiadający gospodarstwo rodzinne lub inny rolniczy podmiot, który posiada własny surowiec z hodowli, chowu lub uprawy. Wymagane jest, aby co najmniej jeden składnik produktu pochodził z własnego gospodarstwa.
Zasadniczo nie. Startując RHD zgłaszasz się tylko do powiatowego lekarza weterynarii (produkty zwierzęce i złożone) lub do Sanepidu (produkty roślinne). Dopóki przychód nie przekroczy 100 000 zł rocznie, jest zwolniony z podatku dochodowego — nie zgłaszasz nic do urzędu skarbowego ani nie składasz deklaracji. Dopiero po przekroczeniu 100 000 zł kontaktujesz się z US i możesz wybrać opodatkowanie nadwyżki ryczałtem 2%.
Ewidencja sprzedaży to jedyny obowiązkowy dokument wewnętrzny w RHD. Każdy wpis musi zawierać: numer kolejnego wpisu, datę uzyskania przychodu, kwotę przychodu z transakcji lub dnia, przychód narastająco od początku roku (licznik limitu 100 000 zł) oraz rodzaj i ilość przetworzonych produktów. Dzienne przychody ewidencjonuje się w dniu sprzedaży, nie z pamięci po tygodniu. Ewidencję prowadzi się odrębnie za każdy rok podatkowy i przechowuje przez 2 lata — może ją sprawdzić kontrola skarbowa lub IJHARS.
Granicą jest przetworzenie produktu. Sprzedaż bezpośrednia obejmuje wyłącznie produkty nieprzetworzone z własnego gospodarstwa: surowe mleko, jaja, miód, warzywa, owoce — i podlega limitom ilościowym, na przykład do 1000 litrów surowego mleka tygodniowo. RHD pozwala sprzedawać także produkty przetworzone, w tym sery i wędliny. Ser sprzedasz więc wyłącznie w ramach RHD, a surowe mleko lub jaja — w obu formach. Obie formy można prowadzić jednocześnie, ale każda wymaga osobnej rejestracji.
Limit wynosi 100 000 zł przychodu rocznie — do tej kwoty przychód z rolniczego handlu detalicznego jest zwolniony z podatku dochodowego (PIT). Przed 2022 rokiem limit wynosił około 40 000 zł. Limit dotyczy podatnika (osoby fizycznej), a nie gospodarstwa: jeśli sprzedaż prowadzą małżonkowie osobno zarejestrowani w RHD, każde ma własny limit 100 000 zł, ale wymaga to odrębnych rejestracji weterynaryjnych i odrębnych ewidencji.
Nie. Rolnik ryczałtowy prowadzący RHD jest zwolniony z obowiązku posiadania kasy fiskalnej niezależnie od kwoty obrotu. To zwolnienie przedmiotowe, szersze niż ogólny limit 20 000 zł. Podstawa: rozporządzenie Ministra Finansów z 17 grudnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1902), pozycja 49 załącznika; obowiązuje do 31 grudnia 2027 r. Kasa staje się obowiązkowa dopiero wtedy, gdy rolnik zrezygnuje ze statusu rolnika ryczałtowego i zarejestruje się jako czynny podatnik VAT.
W RHD można sprzedawać produkty pochodzenia roślinnego (warzywa, owoce, przetwory), produkty mleczne (sery, jogurty, masło), produkty mięsne, jaja, miód oraz produkty złożone, pod warunkiem że zawierają składnik z własnego gospodarstwa.
| Co | Wartość | Uwagi |
|---|---|---|
| Limit przychodu ze zwolnieniem z PIT | 100 000 zł / rok | na osobę (podatnika), nie na gospodarstwo |
| Dawny limit (przed 2022 r.) | ok. 40 000 zł / rok | podniesiony do 100 000 zł |
| Opodatkowanie nadwyżki | ryczałt 2% od przychodu | opcja; alternatywa to skala 12% / 32% od dochodu |
| Udział własnego surowca — cel podatkowy | ≥ 50% składu (bez wody) | warunek zwolnienia z PIT |
| Udział własnego surowca — cel sanitarny | min. 1 składnik | przy produkcie jednoskładnikowym — w całości |
| Zgłoszenie do weterynarii (zwierzęce, złożone) | ≥ 30 dni przed startem | dotyczy serów |
| Zgłoszenie do Sanepidu (roślinne) | ≥ 14 dni przed startem | dżemy, soki, pieczywo |
| Kasa fiskalna | zwolnienie bez limitu obrotu | Dz.U. 2024 poz. 1902, poz. 49 zał.; do 31.12.2027 |
| Ogólny limit kasy (dla porównania) | 20 000 zł | nie dotyczy rolnika ryczałtowego |
| Zryczałtowany zwrot VAT RR | 7% do ceny netto | przy sprzedaży czynnemu podatnikowi VAT |
| Przechowywanie ewidencji sprzedaży | 2 lata | odrębna za każdy rok podatkowy |
| Archiwizacja faktur VAT RR | min. 5 lat | |
| Sprzedaż bezpośrednia — surowe mleko | do 1000 l / tydzień | limit nie dotyczy RHD |
Te progi i odpowiedzi na najczęstsze pytania są też dostępne jako plik danych dla programów i asystentów AI: dane o RHD w formacie JSON (licencja CC BY 4.0, z datą stanu prawnego). Przygotowujemy dostęp dla asystentów AI z aktualnymi progami RHD i MOL oraz cenami kultur. Chcesz z niego korzystać? Napisz, do czego.
To najczęstsze pytanie serowarów. Granicą jest przetworzenie produktu.
| Cecha | Sprzedaż bezpośrednia | RHD |
|---|---|---|
| Co można sprzedać | tylko nieprzetworzone | nieprzetworzone i przetworzone (ser!) |
| Limity ilościowe | tak — np. do 1000 l surowego mleka / tydzień | do konsumenta finalnego brak, cały kraj; limity tylko przy dostawach do sklepów i restauracji |
| Rejestracja (produkty zwierzęce) | powiatowy lekarz weterynarii, min. 30 dni | powiatowy lekarz weterynarii, min. 30 dni |
| Rejestracja (produkty roślinne) | Sanepid | Sanepid, min. 14 dni |
| Terytorialność (zwierzęce) | województwo produkcji + sąsiednie powiaty (wyjątek: targi i festyny ogólnopolskie) | do konsumenta końcowego bez ograniczeń; do sklepów i restauracji — województwo + sąsiednie powiaty |
Potocznie „numer RHD", formalnie Weterynaryjny Numer Identyfikacyjny (WNI) — nadaje go powiatowy lekarz weterynarii przy rejestracji produkcji obejmującej żywność pochodzenia zwierzęcego lub złożoną.
| Pozycja | Znaczenie |
|---|---|
| cyfra 1–2 | symbol województwa (np. 28 = warmińsko-mazurskie) |
| cyfra 3–4 | symbol powiatu |
| cyfra 5–6 | symbol rodzaju działalności |
| cyfra 7 i dalej | kolejność wpisu w powiecie |
Na znaku weterynaryjnym numer ma postać owalną: u góry kod kraju PL, w środku numer zakładu, u dołu skrót WE. Na etykiecie produktu podaje się go zwykle bez owalnej ramki — sama liczba.
Produkty roślinne (Sanepid): WNI nie jest nadawany. Przepisy wymagają podania numeru „o ile taki został nadany", więc dla produktów roślinnych po prostu go nie podajesz.
Przychody z RHD to przychody z innych źródeł (art. 20 ust. 1c ustawy o PIT), a nie z działalności gospodarczej. Sprzedaż produktów przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy jest zwolniona z podatku dochodowego do 100 000 zł rocznie.
| Dokument | Kiedy | Uwagi |
|---|---|---|
| Wniosek o wpis do rejestru u powiatowego lekarza weterynarii | 30 dni przed startem | jedyny obowiązkowy krok na starcie |
| Oświadczenie o wyborze ryczałtu 2% | do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie (lub do 31.12, gdy przychód w grudniu) | pismo swobodne do naczelnika US, brak oficjalnego formularza; nie ponawia się w kolejnych latach |
| PIT-28 | 15 lutego – 30 kwietnia roku następnego | tylko jeśli wybrano ryczałt |
| Wpłata ryczałtu | do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni | miesięcznie lub kwartalnie |
100 000 zł to limit na osobę, nie na gospodarstwo. Jeśli sprzedaż prowadzą małżonkowie osobno zarejestrowani w RHD, każde ma własny limit — ale wymaga to odrębnych rejestracji weterynaryjnych i odrębnych ewidencji.
| Sytuacja | Dokument |
|---|---|
| Sprzedaż na targu lub w gospodarstwie konsumentowi | Nic nie musisz wystawiać |
| Kupujący prosi o potwierdzenie | odręczny rachunek lub dowód sprzedaży (nieobowiązkowy, dobra praktyka) |
| Sprzedaż do sklepu lub restauracji (B2B) | dokument identyfikujący partię: WNI, dane producenta, opis towaru — wymóg weterynaryjny, nie podatkowy |
| Firma prosi o fakturę | możesz wystawić, ale jako rolnik ryczałtowy nie masz obowiązku |
Kasa fiskalna nie jest potrzebna. Rolnik ryczałtowy prowadzący RHD jest zwolniony z obowiązku kasy niezależnie od kwoty obrotu — to zwolnienie przedmiotowe, szersze niż ogólny limit 20 000 zł. Podstawa: rozporządzenie Ministra Finansów z 17 grudnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1902), poz. 49 załącznika; obowiązuje do 31 grudnia 2027 r. Kasa staje się obowiązkowa dopiero po rezygnacji ze statusu rolnika ryczałtowego i rejestracji jako czynny podatnik VAT.
To jedyny obowiązkowy dokument wewnętrzny. Każdy wpis musi zawierać co najmniej:
Dzienne przychody ewidencjonuje się w dniu sprzedaży. Ewidencję prowadzi się odrębnie za każdy rok podatkowy i przechowuje przez 2 lata — może ją sprawdzić kontrola skarbowa lub IJHARS. Gotowe narzędzie: system ewidencji sprzedaży.
Fakturę VAT RR wystawia nabywca (czynny podatnik VAT), a nie Ty — na podstawie art. 116 ust. 1 ustawy o VAT, w dwóch egzemplarzach; oryginał trafia do Ciebie. Nabywca dolicza do ceny netto 7% zryczałtowanego zwrotu podatku i przekazuje Ci powiększoną kwotę, a sobie odlicza te 7% jako VAT naliczony.
| Sprzedajesz sery za | 1000,00 zł netto |
| Zryczałtowany zwrot 7% | + 70,00 zł |
| Nabywca przelewa Ci | 1070,00 zł |
Przetworzony ser też się liczy. Art. 2 pkt 20 ustawy o VAT (po nowelizacji od 1 lipca 2020 r.) odsyła do art. 20 ust. 1c ustawy o PIT — a to definicja przychodów z RHD, czyli produktów przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy. Na ser można wystawić fakturę VAT RR.
Formuła oświadczenia odwołuje się do zwolnienia rolnika ryczałtowego z art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT. Bez tego oświadczenia nabywca nie może wystawić faktury VAT RR.
KSeF (2026): dla faktur VAT RR pozostaje fakultatywny — papier z podpisami nadal działa. Od 1 kwietnia 2026 r. można też wystawiać w KSeF po uwierzytelnieniu i złożeniu oświadczenia o statusie rolnika ryczałtowego.
Darmowy generator projektu dokumentu: faktura VAT RR. Szerzej o zasadach: jak wystawić fakturę VAT RR.
⚠️ Strona ma charakter informacyjny i edukacyjny. Przepisy się zmieniają — przed rozpoczęciem działalności zweryfikuj aktualne wymagania u właściwego powiatowego lekarza weterynarii lub w stacji sanitarno-epidemiologicznej oraz w aktualnych aktach prawnych.
Otwórz pełny, interaktywny przewodnik RHD →Ostatnia zmiana treści: . Stronę uzupełniamy, gdy pojawiają się nowe badania, zmiany przepisów albo dane od producentów — powołując się na nią, warto sprawdzić bieżącą wersję.